Online
Tahsilat

Kıdem Tazminatları BES'e Zeynep Candan Aktaş

Kıdem tazminatı konusu yaklaşık 20 milyon çalışanı ilgilendiriyor. Bu nedenle tarafların uzlaştığı bir çözüm bulunması çok önemli. Mutlaka tarafların haklarını koruyan, adil bir sistem geliştirilmeli...

Kıdem tazminatlarının 11. Kalkınma Planı'na alan hükümet, oluşturulacak kıdem tazminatı hesaplarını, bireysel emeklilik sistemine entegre etmeyi amaçlıyor. Ancak işçi ve işveren taraflarının kıdem tazminatlarının fona aktarılması konusunda endişeleri, itirazları var. Bunları başlıklar halinde şöyle özetleyebiliriz...

BIRIKMIŞ KIDEM TAZMİNATLARI

İşverenler ve işçiler açısından ana endişe kaynağı, çalışanların birikmiş kıdem tazminatlarının ne olacağı konusu. Birikmiş kıdem tazminatlarının bir anda bireysel emeklilik sistemine aktarılması, bu ekonomik konjonktürde, işveren tarafınca altından kalkılabilecek bir iş olarak görülmüyor. Çalışan tarafı ise, her ne kadar sisteme mesafeli duruyorsa da, öncelikli olarak birikmiş kıdem tazminatlarının sisteme nasıl aktarılacağını soruyor. Bu konuda farklı birkaç yaklaşım var:

- Bunlardan birincisi, belli bir tarihin milat kabul edilerek, o tarihten sonraki kıdem tazminatlarının fona aktarılması şeklinde. Daha önceden gelen birikmiş kıdem tazminatlarının ise, işveren nezdinde tutularak, kanunda belirlenen hallerde çalışana ödenebileceği ifade ediliyor.

- Diğer yaklaşım, işverenin ayrı ayrı işçilerle görüşerek, kıdem tazminatlarının fona aktarılması veya mevcut haliyle devamı konusunda anlaşması şeklinde.

- Daha yeni bir yaklaşım ise, yeni işe başlayan işçilerin kıdem tazminatlarının fona aktarılması, eski işveren ile çalışan işçilerin mevcut kıdem tazminatının işveren nezdinde kalmasına devam edilmesi şeklinde özetlenebilir.

FONLARA ULAŞIM

Mevcut durumda çalışan, emeklilik, kadınlarda evlilik, erkeklerde askerlik, sağlık, vefat, haklı nedenlerle işten ayrılan veya haksız nedenlerle işten çıkarılma durumlarında kıdem tazminatına hak kazanıyor. İşçi tarafında 'cicim.' tazminatları fona aktarılması halinde, tazminatın hak edilmesi koşullarını' ağırlaştırılacağı endişesi var. Bu endişe nedeniyle, işçi kesimi fikrine temkinli yaklaşıyor. Daha önce işçi ve işveren kesimiyle yapılan görüşmelerde, kıdem tazminatlarının fona aktarılması için, sistemden çıkış şartları emeklilik, vefat ve sistemde en a: 10-15 yıl kalan işçilerin ev gibi yüklü ödemeler için sistemde birikimlerin yarısını kullanabilmesi olarak sıralanmıştı.

KIDEM TAZMINATİ MIKTAR!

Mevcut durumda çalışılan her bir yıl için, bir brüt maaş tutarına denk gelen kıdem tazminatı tutarını her aya böldüğümüzde, işçinin brüt aylık ücretinin yüzde 8.33'üne denk geldiği görülüyor. Her ay böyle bir tutarı işletme dışına aktarmak, işveren tarafından ek yük olarak görülüyor. İşverenler daha düşük oranlarda yüzde 3, 4, 5 gibi kar payı önerisinde bulunuyor. Bu kez ileri işçi tarafı, kıdem tazminatı tutarının aylık brüt ücrete denk olmayacağını, kıdem tazminatının azalacağını ileri sürerek, buna itiraz ediyor.

İŞ BARIŞININ KORUNMASI

Kıdem tazminatlarının bireysel emeklilik sistemine aktarılması halinde işletmelerdeki iş barışının korunamayacağı yönünde kaygılar var. İşverenler çalışanları işletmede tutmanın zorlaşacağı konusunda endişeliler. Daha önce kıdem tazminatını yakmak istemeyen çalışanlar da, işverenlerin ücret ve çalışma koşullarına uyum sağlama eğilimi gösteriyordu. Kıdem tazminatlarının bireysel emeklilik sistemine aktarılması halinde, çalışanın işinden memnuniyetsizliği, işten ayrılması kolaylaştıracak. Daha iyi şartlarda bir iş bulan veya işinden memnun olmayan çalışanlar kolayca başka iş arayışına girebilecek. Bunun işverene yansıması ise, deneyimli ve yetkin personeli şirkette tutmak zorlaşacak. Ya da deneyimli ve yetkin personele daha yüksek ücret ödemek gerekecek.

HAVUZ FON — BIREYSEL FON

Kıdem tazminatlarının fona devri konusunda işçi tarafında tereddüt yaratan konulardan birisi de, işsizlik fonu benzeri kurulacak bir havuz fonun, amacı dışında kullanılacağı ve işçilerin hak kaybına uğrayacağı konusu. Havuz fon şeklinde oluşturulacak bir fon sisteminde, bütün işçi, işveren ve devlet aynı fona katkıda bulunuyor ve bu fonun yönetimi kamu tarafından yapılıyor. İşçi ve işverenin fonun yönetimine herhangi bir müdahalesi olamıyor. Bireysel fon sisteminde ise, her işçi için açılacak hesaplarda işçiler birikimlerini görebilir, fon dağılımı değişikliği ile daha yüksek getiri sağlamaya çalışabilir.

KIDEM TAZMINATI HESAPLAR!

  1. Kalkınma Plan’ında bahsedilen kıdem tazminatlarının bireysel emeklilik fonlarıyla entegrasyonu bahsinden aşağıdaki 1,arımlarda bulunulabilir: ,
  • Bireysel emeklilik sistemine aktarılacak kıdem tazminatları bireysel hesaplarda takip edilecek. Bu hesaplara işçi, işveren ve devletin ödeyeceği katkı payları, birlikte takip edilebileceği gibi, işçi payı, işveren payı ve devlet katkısının ayrı takip edileceği alt hesaplar açılabilir.
  • Kıdem tazminatı fonlarının bireysel emeklilik sistemine aktarılması halinde bir gün bile olsa çalışanın kıdem tazminatı hesabına katkı payı yatırılacak. İşçi kendisi işten ayrıldığında dahi, kıdem tazminatına hak kazanabilecek. Böylece mevsimlik işçiler, proje bazlı çalışanlar, kısmi çalışanlar da kıdem tazminatı alabilecek. Kıdem tazminatı konusu ülkemizde yaklaşık 20 milyon çalışanı ilgilendiriyor. Bu nedenle tarafların uzlaşması ve ortak noktalarda buluşması çok önemli. İşçi ve işveren tarafının görüşlerini dikkate alan, haklarını koruyan, adil bir sistem oluşturmanın yollarını aramak, bulmak gerekiyor.

HAFTALIK EKONOMİ DERGISI 11 - 17 AĞUSTOS 2019 PARA 61

zeynep.candan@paradergi.com.tr

 

 


Paylaş

WhatsApp İletişim Hattı